شیخ عبدالجلیل جلیلی کرمانشاهی...
رهبران اصلی مشروطه در عتبات حضرت آیات ثلاث میرزا حسین خلیلی و ملا محمد کاظم خراسانی و ملا عبدالله مازندرانی اند.درکتاب "زمزم عرفان" که آقای ری شهری منتشر کرده و تراجم الرجالی در آخرش امده از محقق مقدس مرحوم میرزا حسین خلیلی تهرانی یادی کرده شده و مطالبی که در آنجا امده عمدتا از کتاب بنده" میرزا حسین خلیلی تهرانی و مشروطه شیعی" اخذ شده است چنانکه در همانجا از این کتاب حقیر هم یادی هم شده است.
به این علت به ایشان خلیلی می گویند که پدرش عالم و طبیب شهیر مرحوم میرزا خلیل رازی بوده است. یک شیخ عبدالجلیلی کرکوتی بوده که حدود دویست سال پیش در کرمانشاه بوده است و فرزندان او هم به "جلیلی" مشهور شده اند.پدر او هم خلیل نام داشته. تعداد فراوانی عالم و عارف و حکیم و ادیب و سیاستمدار از این خاندان به پا خاسته اند که سخن گفتن درباره شان مجال دیگری می طلبد و در جاهای مختلف نقباء البشر و الکرام البرره و الذریعه ی مرحوم شیخ آقابزرگ نامشان ذکر شده است.
اما شیخ العلمای فعلی کرمانشاه آیت الله شیخ عبدالجلیل جلیلی کرمانشاهی است که هم نام جد اعلایش می باشد. و متولد 1302 شمسی-۱۳۴۲قمری- اند.ایشان در زمان مرحوم بروجردی رییس حوزه ی علمیه ی کرمانشاه بودند و خدمات فروانی به مردم آن دیار نموده اند. پدر ایشان عالم بزرگوار مرحوم ایت الله آشیخ هادی جلیلی از اقدم تلامیذ مرحوم آخوند خراسانی است. شیخ عبدالجلیل در حال حاضر در منزل خود عزلت گزین وار می زید و جز حضور هفتگی در کتابخانه و حسینیه ی والدش ارتباط بیرونی خاص دیگری ندارد. تالیفات فراوانی هم دارد و در نجف و قم درس خوانده است. قبل از انقلاب از طرفداران نهضت امام راحل بود و بعد از انقلاب هم همراهی می نمود لکن در برخی قضایا مذاق خاصی داشت مثل مذاق سید جمال اسدابادی و شهید قاضی طباطبایی در برخورد با منحرفان. قبل از انقلاب که یکبار کروبی به کرمانشاه امده بود شیخ عبدالجلیل به او گفته بود هر بار که نام حاج آقا روح الله خمینی را در منبرت بیاوری به تو پانصد تومان می دهم.{ در آن زمان بردن نام امام و تبلیغ رساله شان ممنوع بود}. کروبی در آن منبر دوازده بار نام امام خمینی را ذکر کرد. در اسناد منتشر شده ساواک هم حملات شیخ عبدالجلیل به شاه موجود است.مثلا در یک سند با اشاره به عکس شاه در یک مجلس، او را "..."خوانده و دستور می دهد عکس شاه ...! را در ... بیندازند.شیخ عبدالجلیل دقت شدید و وحشت ناکی در مصرف وجوهات و سهم امام دارد و این را خودم به چشم خودم دیده ام.بر خلاف بعضی روحانیون دیگر.
دم عید امسال منزلشان بودم. دراز کشیده بود. چون عمل جراحی سنگینی انجام داده بود.در عین حال در حال مطالعه و نوشتن بود. یاد شیخ آقابزرگ طهرانی افتادم که تا روز آخر زندگانی اش چیز می نوشت. اتفاقا چهره ی شیخ عبدالجلیل جلیلی نزدیک به چهره ی مرحوم طهرانی در اواخر زندگانی است. از تالیفات جدیدشان پرسیدم. گفتند مشغول نوشتن تفسیری بر قرآن هستم و تا به حال سوره های حمد و بقره و آل عمران را تفسیر نموده ام.حکایت حال مختصر شیخ عبدالجلیل را در جلد پنجم نقباء البشر مرحوم علامه ی طهرانی می توان دید+تعلیقه و پاورقی کتاب.
شیخ عبدالجلیل شاگرد امام خمینی، آیت الله العظمی بروجردی، آیت الله شیخ حسین حلی، آیت الله میرزا باقر زنجانی و عده ای دیگر از علماست.از ایشان پرسیدم نزد شیخ صدرا بادکوبه ای فلسفه خوانده اید؟ فرمودند بله منظومه ی حاجی سبزواری را به صورت خصوصی نزد ایشان خواندم و ایشان با اینکه معقول دان قهاری بودند ولی نمی خواستند به فلسفه دانی مشهور گردند.
از تالیفات شیخ عبدالجلیل که در پاورقی نقباء البشر ذکر نشده تعلیقه بر مکاسب شیخ اعظم انصاری و تعلیقه بر کفایه الاصول خراسانی است. اجازات روایی و اجتهاد متعددی دارد و من در اینجا اجازه ی مرحوم سید جمال گلپایگانی به ایشان را که در انتهای جلد دوم تعلیقه ی استدلالی و متین ایشان بر عروه الوثقای سید یزدی به نام" التعلیقه القصوی" که آدمی را به یاد القصوای مرحوم مرعشی نجفی بر عروه ی سید، می اندازد نقل میکنم:
بسم الله الرحمن الرحیم،
الحمد لله الذی جعل مداد العلماء افضل من دماء الشهداء، و صیّرهم السبب المتصل بین الارض و السماء، و الصلوة و السلام علی افضل الرسل و الانبیاء، محمد و آله الاولیاء الاصفیاء،
اما بعد؛ فانّ جناب العلیم العلامة العلام، الفاضل الکامل الهمام، ثقه الاسلام و المسلمین آقای آقا شیخ عبدالجلیل - آقازادۀ حضرت آیة الله آقای حاج شیخ هادی جلیلی کرمانشاهی - دامت برکاته ممن صرف برهة جمیلة من عمره و فرصة ثمینة من دهره، فی تحصیل العلوم الشرعیة و المعارف الالهیة، حتی حاز رتبة سامیة فی الفضل و السداد، و بلغ رتبة نامیة من الاجتهاد، فلله تعالی دره و علیه سبحانه اجره، فله العمل بما یستنبطه من الاحکام علی نهج العلماء الاعلام، و اوصیه بمراعات الاحتیاط فی الشبهات و مراقبة نفسه فی کل الاوقات، و أن لا ینسانی من صالح الدعوات فی حیاتی و بعد الممات، و السلام علیه و رحمة الله و برکاته.
8 ع 2 سنة 1376هـ [ق] - الاحقر جمال الموسوی الکلپایکانی.[محل مهر سید جمال]
سید جمال گلپایگانی ۵۴ سال قبل فوت کرده اند.